buruniyaz

ﷲ ސުބްހާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަނީ އެކަލާނގެ އަންގަވާފައިވާ އެންގެވުންތަކަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކޮށް ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަންތައްތަކަށް އަރައިނުގަތުމަށް އަންގަވާފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އިންސާނުންގެ ތެރެއިން އެތައްބަޔަކު ދަނީ އެ އެންގެވުންތަކަށް އަޅާލުމެއްނެތި ރެއާއި ދުވާލު އެތައްފަހަރަކު އެކަލާނގެ ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަންތައްތަކަށް އަރައިގަންނަމުންނެވެ. އިންސާނުންނަކީ އެމީހުންގެ ޠަބީޢަތުގައި ފާފަތަކަށް އަރައިގަތުމުގެ ބާރެއްވާ ބައެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއީ ފާފަތަކަށް އަރައިގަތުމަށް އޮތް ބަހަނާއެއްކަމަށް ހަދައިގެންނުވާނެއެވެ .   ދެން އުފެދޭސުވާލަކީ ފާފަތަކަށް އަރައިގަތުމުން ގެންލުންވާކަން އެނގޭއިރު އިންސާނުން ފާފަތަކަށް އަރައިގަތުމަށް ބޭނުންވަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ މިސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެއީ އިންސާނުންނަކީ ބަލިކަށި ބަޔަކަށްވާތީވެ، ނަފުސު ޢައްމާރާ އިންސާނާއަށް ކުރާ އަމުރުތަކަށް ކިޔަމަންވެ ﷲ ގެ އަމުރުފުޅަށް އުރެދެނީ ކަމުގައެވެ. އިންސާނުންނަކީ އުފެދުމުގައިވެސް ބަލިކަށި ބައެއްކަން ކީރިތި ޤުރްއާނުގައިވަނީ ބަޔާންކުރެވިގެންނެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. و...

އަން ހެނަކު ގެއިން ބޭރަށް ނުކުންނައިރު އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ވަނާތައް ފާޅުނުވާނެގޮތަށް ލާފައި ހުންނަ ދޫހެދުމާއި އެކު އަޅާ މޫނުބުރުގާ އަކީ އިސްލާމީ ހެދުމެކެވެ. ކޮންމެ މީހަކު ކޮންމެ އެއްޗެކޭ ކިޔަސް މިއީ ދެބަސްވެވެން ނެތް ޙަޤީޤަތެކެވެ. މުސްލިމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް އިސްލާމުންގެ މުޖުތަމައެއްގައި މިކަން ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ހަދަންއުޅޭނީ އިސްލާމް ދީނާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރަން ޣައިރު މުސްލިމުންނަށް ބައިޢަތު ހިފައިގެން ތިބޭ މީހުންނެވެ .

މުނާފިޤުންނަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ. މުނާފިޤުންނާއި މުސްލިމުންނާއި ތަފާތު ތަކެއް ވޭހެއްޔެވެ؟ މުނާފިޤުންނާއި، މުޝްރިކުންނާއި، ކާފަރުންނާއި ހަމަ ހަމަ ވޭހެއްޔެވެ، މުނާފިޤުންނާއި މުއުމިނުންގެ ތަފާތަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ މުނަފިޤުންނަށް ހުރި ޢަޒާބަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ މުނާފިޤު ކަން އެބައިމީހުންގެ ކިބައިގައި ވަނީ ކިއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟

އެންމެ ހެޔޮ ޢިލްމުވެރިންނަކީ ލިބިފައިވާ ޢިލްމަށް ޢަމަލު ކުރާ މީހުންނެވެ. އެއީ ނަބީބޭކަލުންގެ ވާރުތަވެރިންނެވެ. ނަބީބޭކަލުން ވާރުތައިގެ ގޮތުގައި މުދަލެއް ދޫނުކުރައްވައެވެ. އެބޭކަލުން ދޫކުރެއްވީ ޢިލްމެވެ .   ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ ޢިލްމު އުނގެނުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިން އެހެންމީހުންގެ މައްޗަށް މާތްކުރައްވާފައެވެ. އަދި އެޢިލްމު އުނގެނުންވަނީ އެންމެ މާތް އަދި ﷲ އާ ކުއްތަންކުރުވަނިވި ހެޔޮކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ލައްވާފައެވެ. އަދި ސުވަރުގެއަށް ދިޔުމުގެވެސް އެންމެ ބޮޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ލައްވާފައެވެ. އެއީ މިޢިލްމަކީ އަދި މިޢިލްމު އުނގެނުމުގައި ﷲ ތަޢާލާ މަޢުރިފާކޮށް ދެނެގަނެވި، އެއިލާހުގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި ނަހީފުޅުތައް ދެނެގަނެވި މިދީން ޤާއިމްކުރެވޭތީއެވެ .

اللهم ارحمنى بالقرآن واجعله لى إماما ونورا وهدى ورحمة ، اللهم ذكرنى منه ما نسيت وعلمنى منه ما جهلت وارزقنى تلاوته آناء الليل وأطراف النهار واجعله لى حجة يا رب العالمين .   اللهم أصلح لى دينى الذى هو عصمة أمرى وأصلح لى دنياى التى فيها معاشى وأصلح لنا آخرتى التى فيها معادى واجعل الحياة زيادة لى فى كل خير واجعل الموت راحة لى من كل شر .

ރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް ގެ حجة الوداع އަށް ފަހު ދުވަސްކޮޅެއް ވޭތުވެއްޖެއެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ހިދާޔަތުގެ އަލި މީސްތަކުންނަށް ބާއްވައިލައްވައި ނިމިއްޖެކަން ޢިއުލާންކުރެއްވިއެވެ. އެއިލާހު ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا މާނައަކީ؛ "މިއަދު ތިޔަބައިމީހުންގެ ދީން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިމަން އިލާހު ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވައިފީމެވެ. އަދި ތިމަން އިލާހުގެ ނިޢުމަތް ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ތިމަން އިލާހު ފުރިހަމަކޮށްދެއްވައިފީމެވެ. އަދި އިސްލާމް ދީން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދީނެއް ކަމުގައި ފުރިހަމަކޮށްދެއްވައިފީމެވެ ."

އިންސާނާ ކުރެވިފައިވާ ކުށްފާފަތަކުން ތައުބާވެ، މާތް ﷲ އަށް އިސްތިޣުފާރު ކުރުމަކީ އަބަދުވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އިސްތިޣުފާރު ކުރުމަކީ ﷲ އަށް ކުއްތަންވުމުގެ ވަރަށް ބޮޑު ދޮރެކެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ފާފަފަތައް ފުހެވި،ސުވަރުގޭގެ މަތިވެރި ދަރަޖައަށް ވާޞިލްކޮށްދެއެވެ. މާތްﷲވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

މިއީ ހަޤީޤީ ވާހަކައެއްގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާއެކެވެ. މިވާހަކަ އެހެންފަރާތަކުން ތަރުޖަމާކޮށް ހުށައަޅާފައިވާނަމަ އެއީ އިއްތިފާގެކެވެ. މިއީ ތުރުކީ ވިލާތުގެ އަންހެން ކުއްޖަކު އޭނާގެ، ޚަޔާތުގެ ވާހަކަ އޭނާގެ ދުލުން ކިޔައިދިން ގޮތެވެ. ﷲ ގެ މަގަށް އޭނާ ރުޖޫޢަވެ އެނބުރުނީ މިހެންނެވެ. މިވާހަކަތައް އަޑު އަހާށެވެ . އަހަރެންގެ އާއިލާއަކީ ކުޑަކުޑަ އާއިލާއެކެވެ. މަންމައާއި ބައްޕަގެ އިތުރުން އަހަރެންގެ އާއިލާގައި ވަނީ އަހަރެން އެކަންޏެވެ. އަހަރެންނަކީ އަންހެން ކުއްޖަކީމެވެ. މަންމަ އަކީ ހުޅަނގުގެ ޙަޟާރާތުގެ ތެރޭގައި އުޅެބޮޑުވެފައިވާ އަންހެނެކެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަންހެނެކެވެ. ބައްޕައަކީ ތުރުކީ ވިލާތުގެ މުސްލިމު ފިރިހެނެކެވެ. މަންމަވެސް ބައްޕައާއި ކައިވެނިކުރުމަށް އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް މަންމަ ނަމާދުކުރާ، މަންޒަރެއް އަދި ﷲ ގެ އާޔަތްތަކުން ތައްކޮޅެއް ކިޔަވާ އަޑުވެސް އަހަރެން ދުވަހެއްގައިވެސް ނާހަމެވެ . އާއިލާއަށް ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވީ ވަރަށް ހިތާމަވެރިކޮށެވެ. އަހަރެންގެ އުމުރުން އެންމެ 9 އަހަރުގައި، ބައްޕަ ނިޔާވެއްޖެއެވެ. ބައްޕަ މަސައްކަތްކުރާ ކާރުޙާނާ އިން އެނބުރި ގެއަށް އައި މަގުމަތީގ...

ދަރިޔަކު ހޯދަން ކަޑައެޅުމަށްފަހު ފުންކޮށް ވިސްނާލާށެވެ. ސަލާމަތް ސިއްހަތާކާއެކު ބަލިވެއިނުމަށް އަދި ދުޅަހެޔޮ ދަރިޔަކު ހޯދުމަށް ބަލިވެއިނުމުގެ މަދުވެގެން މަހެއް ދެމަހެއްވަރުކުރިން ދެމަފިރިންގެ ސިއްހީހަލަތު އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ރަނގަޅު ކުރެވޭތޯ ބަލާށެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ބައެއް ކަންކަމަށް ސަމާލިވާން ޖެހޭނެއެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ކޮންމެވެސްވަރެއްގެ ބަދަލުތަކެއް ގެންނަން ޖެހިދާނެއެވެ. ތިރީގައި އެވާ ކަންތައްތަކަށް ފަރުވާތެރި ވާށެވެ.

މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޖާބިރު އިބްނު ޢަބްދުﷲގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ތިމަންމެނަށް ކުރަންޤަޞްދުކުރާ ކޮންމެ ހެއުކަމެއް ކުރުމުގައި އިސްތިޚާރާ ކުރުމަށް ދަސްކޮށްދެއްވައެވެ. ތިމަންމެނަށް ޤުރުއާނުގެ އާޔަތް ދަސްކޮށްދެއްވާ ފަދައިންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ތިޔައިން މީހަކު ކަމެއް ކުރުމަށް (ޢަޒުމު ކަނޑައެޅުމަކާނުލައި) ޤަޞްދުކޮށްފިނަމަ ފަރުޟުނަމާދު ނޫން ދެރަކްޢަތް ނަމާދެއް ކުރާށެވެ. އެއަށްފަހު މިފަދައިން ދުޢާ ދަންނަވާށެވެ. ދުޢާގެ ފަހުން ތިމާ ކުރަން ޤަޞްދުކުޅަ ކަމެއްގެ ނަން ގަންނާށެވެ.

މުސްލިމް އުޚްތުންނަށް އޮތް 50 ނަސޭޚަތް    1. ބޭކާރު ވާހަކަ ދެއްކުމުން ދުރުހެލި ވާށެވެ .  2. ވީހާވެސް ގިނައިން ޤުރުޢާން ކިޔެވޭ ތޯ ބަލާށެވެ  3. އަޑު އިވޭ އެއްޗެއް މެނުވީ ހާމަ ނުކުރާށެވެ .  4. ދެއްކުން ތެރިކަމުން ދުރުހެލި ވާށެވެ .

ހޮސްޕިޓަލުގައި ބާއްވާފައި އޮތް ހަތްދިހަ ވަރަކަށް އަހަރުގެ ދޮށީ އުމުރުގެ ބޭބެއެކެވެ. މިބޭބޭއަށް ކުޑަކަމުނުދެވޭތީ ޑޮކްޓަރު އެންގީ އޮޕަރޭޝަން ކުރަން ޖެހޭނެކަމަށެވެ. ބޭބެ އެއޮޕަރޭޝަން ކުރަން ޤަބޫލްވެއްޖެއެވެ. އަދި އޮޕަރޭޝަންކޮށް ނިމި ބޭބެ ހޭއަރި ވަގުތު ބޭބެއަށް ވަރަށް ތަދު އިސްސާސްކުރެވެން ފަށައިފިއެވެ .

ބައެއްމީހުންގެ ނަޒަރުގައި ލޯތްބަކީ ހަމައެކަނި އެދުމެކެވެ. އަނެއްބައިމީހުން ދެކޭގޮތުގައި ލޯތްބަކީ ފަށައިގަންނަން އުދަގޫ ނިންމަން ފަސޭހަ ހަނދާންނައްތާ ނުލެވޭނެ ހަނގުރާމައެކެވެ. އަނެއްބައިމީހުން ބުނާގޮތުން ލޯބީގެ މިސާލަކީ އަލިފާންގަޑެއްގެ މިސާލެވެ. ރޯކުރާކަށް މާދައްޗެއް ނޫނެވެ. އެހެނަސް ނިއްވާލުމަކީ އުނދަގޫކަމެކެވެ. ނިއްވައިލެވިއްޖެނަމަ އަލަކުން އެއަލިފާންގަޑު އިޢާދައެއްނުވާނެއެވެ. މިހުރިހާ އެންމެން އެއްބަސްވާ އެއްކަމެއް އެބައޮތެވެ. އެކަމަކީ ލޯތްބަކީ އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ﷲ ލައްވައިފައިވާ ފިޠުރީ ޞިފައެއްކަމެވެ. އެއީ ކޮންމެ އިންސާނެއްގެ ކިބައިގައިމެ ހުންނާނެ ޣަރީޒާއެއްކަމެވެ. ޝަހުވަތްތެރިކަން އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ލެއްވިބީދައިން އަނެއްޖިންސުގެ މީހަކަށް ޝައުޤުވެރިވުމަކީ އިންސާނީ ޠަބީޢަތުގެ ބައެކެވެ .

ޑޮކްޓަރާއި ވަޅުކޮންނަ މީހާ އެއްޒަމާނެއްގައި އުޅުނު މީހެކެވެ. މީނާ ވަރަށް ކަންނެތް ނޯކަރަކު ގެންގުޅުނެވެ. އެއްދުވަހު މި މީހާ މި ނޯކަރުމީހާ މޭބިސްކަދުރާއި އަދި ޒައިތޫނި ގަތުމަށްޓަކައި ބާޒާރަށް ފޮނުވައިފިއެވެ.

الحمد لله رب العالمين. والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين. نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين. أما بعد ‘ އަ ންހެން ކުދިން ޚިތާނުކުރުމަކީ ދީނީކަމެއްތޯއެވެެ؟ ’ މި މައުޟޫއަށް، ދާދިފަހުން އަޅުގަނޑު ލިޔުނު އާރޓިކަލްގައި މަސައްކަތްކޮށްފައިވާނީ، ޙަދީޘްތަކާއި ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅުތަކުގެ އަލީގައި، އަންހެންކުދިން ޚިތާނުކުރުމަކީ ދީނުގައި އައިސްފައިވާ ކަމެއްކަން ޘާބިތުކޮށްދޭށެވެ. ފަހަރެއްގައިވެސް އެއީ ދީނީގޮތުން ވާޖިބެއްތޯ ނުވަތަ ސުންނަތެއްތޯ ބަޔާންކުރާކަށް ނޫނެވެ. ލިޔުމުގެ ޚުލާޞާގައި އަޅުގަނޑު ލިޔެފައިވާ ޢިބާރާތްތަކުން އެކަން ދޭހަވާނޭކަމަށް އުއްމީދުކުރަމެވެ.

. ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ ނަސަބުފުޅު ލިޔުއްވީ :    އަލް އަޚް މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން އެކަލޭގެފާނަކީ ޢަދްނާނުގެ ދަރިކަލުން މަޢުދްގެ ދަރިކަލުން ނިޒާރުގެ ދަރިކަލުން މުޟަރުގެ ދަރިކަލުން އިލްޔާސްގެ ދަރިކަލުން މުދްރިކާގެ ދަރިކަލުން ޚުޒައިމާގެ ދަރިކަލުން ކިނާނާގެ ދަރިކަލުން ނަޟްރުގެ ދަރިކަލުން މާލިކުގެ ދަރިކަލުން ފިހުރުގެ ދަރިކަލުން ޣާލިބުގެ ދަރިކަލުން ލުއައްޔުގެ ދަރިކަލުން ކަޢުބުގެ ދަރިކަލުން މުއްރާގެ ދަރިކަލުން ކިލާބުގެ ދަރިކަލުން ޤުޞައްޔުގެ ދަރިކަލުން ޢަބްދުމަނާފުގެ ދަރިކަލުން ހާޝިމްގެ ދަރިކަލުން ޢަބްދުލްމުއްޠަލިބުގެ ދަރިކަލުން ޢަބްދުﷲގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމައެވެ.

ކީރިތި މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރެއްވުމުގެ އެއްއަހަރު ކުރީގެ ރެއެއްގެ ވަގުތެވެ. މަޑުމައިތިރިކަމާއި، ހަމަހިމޭންކަން ވަނީ މައްކާގެ މައްޗަށް ވެރިވެފައެވެ. ކީރިތި މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަވަހާރަފުޅު ލައްޕަވާއިގެން އޮންނަވަނިކޮށް އެކަލޭގެފާނުގެ ގެކޮޅުގެ ފުރާޅު ފަޅުއްވައި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ޖިބްރީލުގެފާނު ވަޑައިގެންނެވިއެވެ.

  އޭމަގޭ އަޚާއެވެ! އަހަރަމެންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކީ ކުށްކުރެވޭނެ މީހަކެވެ. އަދި ކޮންމެ މީހަކީ ފާފަވެސްކުރެވޭނެ މީހަކެވެ. رسول الله صلى الله عليه وسلم حديث ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ( كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ ، وَخَيْرُ الخَطَّائِيْن التَّوَّابُوْنَ ) " ކޮންމެ އާދަމްގެ ދަރިޔަކީ ކުށްކުރެވޭނެ މީހަކެވެ.

الحمد لله رب العالمين . والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين . نبينا وحبيبنا وقدوتنا محمد   وعلى آله  وأصحابه  ومن تبعهم بإحسان إلى يوم الدين . أما بعد އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޢަލައިހިއްޞަލާތު ވައްސަލާމް އުފަންވެވަޑައިގަތީ ހުކުރު ހަތްދުވަހުގެ ތެރެއިން ހޯމަ ދުވަހެއްގައެވެ. މިކަން ޞައްޙަ ޙަދީޘްތަކުން ސާބިތުވެއެވެ. އިމާމު އަބުލް ޙުސައިން މުސްލިމް ބިން ޙައްޖާޖް ބިން މުސްލިމް އަލް ޤުޝައިރިއްޔުއްނައިސާބޫރީ ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ މުސްނަދުއްޞަޙީހް ނުވަތަ ޞަޙީހްމުސްލިމުގައި ރިވާ ކުރައްވަވާފައިވާ، އަބޫ ޤަތާދާ އަލްއަންޞާރީ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ޙަދީޘްފުޅެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ.

އިމާމް މުސްލިމާއި އިމާމުލް ބުޚާރީ ރަޙިމަހުމަﷲ ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ޢުބައްޔު ބުން ކަޢުބު ރަޞިޔަﷲ ޢަންހު ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެއްދުވަހެއްގައި މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ،